مخزن خیسانده/جداساز

مخزن خیسانده/جداساز Mash-lauter tun

mash/luater tun

در آبجوسازی خانگی چون فضا و تجهیزات و البته بودجه ی ما محدود است،باید با اندکی خلاقیت و ابتکار و البته برپایه ی اصول،ابزار مختلفی درست کنیم یا تغییر شکل دهیم.یکی از مهمترین آنها مخزنی است که به ما امکان می دهد مالت آسیاب شده را در آن خیس کنیم و عصاره ی آن را بیرون بکشیم.برای اینکه در فضا و بودجه هم صرفه جویی کنیم این مخزن را به گونه ای تجهیز می کنیم که علاوه بر توانایی ثابت نگه داشتن دمای مخلوط خیسانده به مدت یک ونیم ساعت ،به عنوان مخزن جداساز نیز عمل کند.در اصل وقتی شما یک مخزن جداساز می سازید،فقط کافی است که آن را عایق حرارتی هم بکنید تا به عنوان مخزن خیسانده هم قابل استفاده باشد.ولی هنگامی که از یک کلمن ساده به عنوان مخزن خیسانده استفاده می کنید،اگر قرار باشد به عنوان جداساز هم ایفای نقش کند باید تغییراتی در کف و شیر خروجی آن اعمال کنید تا بتواند حریره را از مخلوط خیسانده جدا کند.در آبجوسازی خانگی عموماً از دو طراحی اصلی برای این مخازن دوکاره استفاده می شود؛یکی بهره گرفتن از دو دبه ی پلاستیکی تو در تو است و دیگری استفاده از کلمن های استوانه ای یا یخدان های چهارگوش که کف آنها به شبکه ی جداکننده مجهز می شود.

zapap

یکی از نکات مهمی که در هر دو سیستم باید در نظر گرفته شود،عمق بستر مالت است یعنی حجم و ارتفاع این مخزن باید به تناسب با حجم مخلوط خیسانده به گونه ای باشد که عمق بستر مخلوط خیسانده از ۱۰ سانتیمتر کمتر نشود.مناسب ترین عمق بستر مالت برای حجم متداول خانگی(۲۰لیتر) حدود ۳۰ سانتیمتر است.هرچه این این ارتفاع کمتر باشد،بستر مالت نقش فیلتر کنندگی خود را در جریان بازچرخش حریره از دست می دهد و هرچه این ارتفاع بیشتر باشد باعث ایجاد چسبندگی و کلوخ مالت می شود که کار جداسازی حریره را با اختلال دچار می کند.
کلمن های استوانه ای ۲۰ تا ۲۵ لیتری می توانند تا ۶ کیلو مالت آسیاب شده به همراه آب مورد نیازش را در خود جای دهند که برای حجم آبجوی ما که معمولاً ۲۰ لیتر است مناسب خواهند بود.(به همین نسبت می توانید بگویید که برای حجم ۵۰ لیتر آبجو باید از کلمن ۵۰ لیتری استفاده گردد).کلمن های چهارگوش در حجم های مختلف به عنوان یخدان یا صندوق نگهداری مواد غذایی ساخته می شوند که برای منظور ما خیلی به درد بخور هستند.برای ۲۰ لیتر آبجو با چگالی معمول یعنی بین ۱٫۰۴۰ تا ۱٫۰۷۰ از یخدان های ۲۴ تا ۳۴ لیتری که شیر خروجی هم دارند به خوبی می توانیم استفاده کنیم.البته معمولاً شیر آنها به کار ما نمی آید و باید آنرا تعویض کنیم.ولی سوراخش مهم است که اگر نداشته باشد برای ایجاد کردنش کمی به دردسر خواهیم افتاد و ممکن است دیواره ی کلمن را خراب کنیم.پس بهتر است اگر قصد خرید داریم از نمونه های بدون شیر یا جای شیر پرهیز کنیم .
خب اجازه بدهید ابتدا سیستم دبه های تو درتو را بررسی کنیم و بعد سر حوصله به سراغ نحوه ی ساختن مخزن جداساز با کلمن و یخدان برویم.
ساخت مخزن جداساز ساده با دبه های تو در تو

دبه های تو در تو با نصب لوله ی خروجی دبه ی داخلی با سوراخهای زیاد لوله ی خروجی با مهره و واشر نصب شده در انتهای دبه ی بیرونی

برای ساخت این مخزن نیاز به ۲ دبه ی پلاستیکی ۲۰ لیتری داریم که یکی از آنها باید شیر داشته باشد یا اینکه خودمان در انتهای آن سوراخی ایجاد خواهیم کرد.دبه ای که داخل دبه ی شیردار قرار می گیرد ، حکم آبکش را دارد و باید کف آن را عین آبکش سوراخ،سوراخ کنیم.به کمک یک دریل برقی باید سوراخهای زیادی به قطر ۲ تا ۳ میلیمتر در کف این دبه ایجاد نمائیم.اگر دبه ی بیرونی شیر نداشت باید به فاصله ی ۲ سانتیمتر از کف دبه را با دریل سوراخ کنیم.قطر سوراخ باید به اندازه ی قطر بیرونی شیر مورد نظرمان باشد.البته می توانیم به سادگی از نصب شیر صرف نظر کنیم و یک شلنگ با قطر ۱ سانتیمتر را از درون یک چوب پنبه ی لاستیکی عبور داده و مستقیماً از سوراخ دبه رد کنیم.در این حالت قطر سوراخ دبه باید ۱ تا ۲ میلیمتر از قطر بیرونی چوب پنبه کوچکتر باشد تا آببندی شود.یعنی اگر قطر چوب پنبه ۱۸ میلیمتر است ،قطر سوراخ دبه باید ۱۶ میلیمتر در نظر گرفته شود.اگر با اینحال باز نشتی داشت میتوان با چسب سیلیکونی یا آکواریوم دور خروجی اتصال را آببندی نمود.برای کنترل جریان خروجی هم می توان از یک گیره یا بهتر از آن یک شیر دوطرفه ی پلاستیکی در سر راه شلنگ خروجی استفاده کرد.اگر قصد دارید روی دبه شیر نصب کنید باید توجه کنید که چون بدنه ی دبه نازک است و تحمل شیر فلزی سنگین را ندارد باید از شیر پلاستیکی بهره بگیرید.واشر لاستیکی مناسب آن را هم باید به کار ببرید مثلاً اگر از شیر با توپی با قطر ۱۰ میلیمتر استفاده می کنید باید از واشری با قطر داخلی ۱۰ میلیمتر و قطر خارجی تا ۱٫۵ سانتیمتر و کلفتی نیم سانتیمتر استفاده کنید.

1 2Drainhosewithvalve

 

3 عایق کردن دبه های تو در تو
بدین ترتیب مخزن جداساز ساده ی خود را ساخته اید.دبه ی آبکش ۲ تا ۴ سانتیمتر بالاتر از شیر خروجی قرار می گیرد تا به سهولت،حریره از تفاله جدا شده و جریان پیدا کند.اگر قرار باشد از این مخزن برای خیساندن مالت هم استفاده کنید باید فکری برای عایق کردن بدنه و سرو ته آن بکنید.در فروشگاه های وسایل ساختمانی و بهداشتی همه ی وسایل موردنظرتان را خواهید یافت از جمله پوشش های عایق حرارتی که دور دبه ها می پیچید و خوب هم آنرا پتوپیچ می کنید تا به مدت ۱٫۵ ساعت بتواند دمای خیسانده را ثابت نگه دارد.تا ۴ درجه ی سانتیگراد کاهش دما در طول مدت خیساندن قابل اغماض است و نیاز به نگرانی و تصحیح ندارد.ولی اگر از سیستم عایق کننده استفاده نکنید این اتلاف گرمایی خیلی بیشتر می شود و دمای خیسانده از ۶۰ درجه که خط قرمز ماست پایین تر می آید و در نتیجه فاز قندسازی به طور کامل به انجام نرسیده و بازدهی خیساندن کم می شود.
ساخت مخزن خیسانده/جداساز با کلمن و یخدان
اما پرطرفدار ترین سیستم برای مخزن خیساندن/جداساز در بین آبجوسازان خانگی استفاده از کلمن و یخدان در حجم های مختلف است.چون هم قیمت خوبی دارند و هم به راحتی دمای مخلوط ما را در مدت مورد نظر ثابت نگه می دارند.برای افزودن کارکرد جداسازی به آنها می توانیم از دو روش استفاده کنیم.یکی اینکه از یک صفحه ی توری به عنوان آبکش در کف کلمن و روی لوله ی شیر خروجی بهره بگیریم و یا اینکه یک لوله ی حاوی شیارهای نازک به شیر خروجی وصل کنیم تا حریره از خلال این شیارها جدا شود در حالیکه تفاله ها اجازه ی خروج پیدا نکنند.

کفی آبکش پلاستیکی دست ساز کفی آبکش فلزی دست ساز کفی آبکش استیل

– در سیستم کفی آبکش که بیشتر برای کلمن های استوانه ای کاربرد دارد، بهتر است از صافی استیل ضدزنگ و یا صافی پلاستیکی دایره ای شکل به قطر دهانه ی کلمن استفاده شود.یا در صورت داشتن قطر کمتر،باید مانند ماهیتابه باشد که از اطراف اجازه ی ورود تفاله ها را ندهد.روش کار بدین گونه است که ما ابتدا باید شیر خروجی کلمن را تعویض می کنیم.شیر پلاستیکی خودش که معمولاً فشاری است به کار ما نخواهد آمد و آن را باز کرده و به جایش یک شیر برنجی یا استیل نصب می کنیم.باید از واشرهای فلزی و لاستیکی مناسب در جلو و عقب بدنه ی کلمن جهت پخش کردن فشار و آببندی شیر استفاده کنیم.در داخل کلمن به شیر خروجی یک لوله ی مسی کوتاه وصل می کنیم به اندازه ای که تا مرکز کلمن برسد.یک زانویی ۹۰ درجه به انتهای این لوله و به سمت پایین متصل میکنیم.این زانویی را باید از وسط کفی آبکش عبور دهیم و با دو مهره آن را ثابت کنیم.قطر دایره ی آبکش باید به اندازه ای باشد که تفاله ها اجازه ی عبور از اطراف آن را پیدا نکنند.البته اگر حوصله ی این کار را ندارید،ساده تر هم می توانید عمل کنید و همانند سیستم خروجی دبه های تودرتو به جای شیر از یک چوب پنبه ی لاستیکی استفاده کنید که یک شلنگ با قطر ۱ سانتیمتر از آن عبور می کند و تا وسط کف کلمن می آید.کفی آبکش را هم همینطور مستقیم روی این لوله ی خروجی قرار دهید.برای کنترل جریان هم همانطور که قبلاً گفته شد از یک شیر دوطرفه در طول شلنگ خروجی بهره بگیرید.

spigotgasket

adapterinside

 

spigotadapterتعویض شیر کلمن با شیر فلزی

تعویض شیر کلمن با لوله و چوب پنبه ی ساده

– اما سیستم بعدی یعنی استفاده از لوله های چندراهی در کف مخزن،کمی پیچیده تر بوده ولی بازدهی بالاتری به نسبت مابقی سیستم ها دارد و به نمونه های صنعتی نزدیک تر است.بسته به شکل کلمن و یخدان می توانید انواع طراحیها را برای این شبکه ی لوله های جداکننده انجام دهید.ساده ترین شکل آن این است که پس از تعویض شیر کلمن با یک شیر فلزی مناسب،از یک لوله ی آب کاسه ی دستشویی به عنوان لوله ی شیاردار استفاده کنیم.منظور از این لوله همان دو تکه لوله ی بافته شده ای است که آب گرم و سرد را به کاسه ی دستشویی در اکثر خانه ها می رسانند و اگر زیر کاسه ی دستشویی خود را نگاه کنید آنها را خواهید دید!برای استفاده از این لوله های بافته شده باید ابتدا مغزی آن را که یک لوله ی لاستیکی است خارج کنید که کمی کلنجار رفتن دارد ولی کار سختی نیست.پس از آن شما یک لوله ی استیل بافته شده خواهید داشت که شیارهای فراوانی برای جداسازی حریره دارد.یک سرش را به شیر خروجی کلمن وصل کرده و سر دیگرش را با یک بست به یک لوله ی پلاستیکی متصل کنید.این لوله ی هوا خواهد بود که تا دهانه ی کلمن بالا می آید.(یعنی در حین عمل جداسازی سراین لوله از سطح مخلوط بالاتر قرار گرفته و بدین ترتیب با متعادل کردن فشار بالا و پایین مخزن،عمل جداسازی را راحتتر میکند)البته این کار ضروری نیست و فقط کافی است که انتهای لوله ی بافته شده را با یک بست مهار کنید.اگر از کلمن های استوانه ای استفاده می کنید میتوانید شکل این لوله را دایره ای کنید و یک سه راهی به شیر خروجی وصل کرده و دو سر لوله ی بافته شده را به دوسر این سه راهی وصل کنید.بدین ترتیب با پوشش سطح وسیعتری از مخلوط،بازدهی عملیات افزایش می یابد.فقط یادتان باشد که لوله ی شیار دار باید از بدنه ی کلمن حداقل ۴ سانتیمتر فاصله داشته باشد.

وسایل ساخت جداساز ساده

mash-tun-teevalvetofiltermash-tun-false-bottomscrewytunfilter1

 

لوله ی جداساز ساده
اما اگر می خواهید سیستم حرفه ای تری داشته بسازید و آدم فنی ای بوده و ابزار لازم نظیر وسایل جوش مس را هم دارید،می توانید یک شبکه ی جداساز متشکل از لوله های شیاردار متقاطع بسازید.که بازدهی کار را به نحو چشمگیری افزایش خواهند داد.در تصاویر زیر چند طرح مختلف برای این شبکه ها را می توانید ببنید.یک شبکه ی مشتمل از ۳ لوله ی شیاردار موازی ،بیشتر از ۵۰ درصد به نسبت یک لوله ی شیاردار تنها که در وسط قرار میگیرد بازدهی خواهد داشت چراکه حریره به طور یکنواخت و متعادل از همه ی نقاط بستر مالت جدا می شود و درنتیجه حداکثر عصاره گیری و شستشوی قندهای گرفتار شده بین تفاله ها امکان پذیر می گردد.نکاتی که در طراحی شبکه ی لوله ای باید در نظر گرفته شود این است که اولاً سعی شود سطح بیشتری از بستر مالت پوشش داده شود و حریره کمترین مسیر را برای رسیدن به شیر خروجی طی نماید.درضمن فاصله ی لوله های شیاردار در نزدیک دیواره های کلمن حداقل نصف فاصله ی داخلی بین لوله های شبکه باشد.

طرح جداساز

f165 f1644f1641

f163 f164

برای ساخت یک طرح مستطیلی ساده و کارامد،نیاز به یک سه راهی برای شیر خروجی،۴ زانویی ۹۰ درجه و ۵ تکه لوله ی مسی دارید.طول این لوله ها به اضلاع کلمن شما بستگی دارد.توجه کنید که فقط دو لوله ی اصلی که بلندتر بوده و طول این مستطیل را تشکیل می دهند باید شیاردار شوند که این کار را به راحتی با استفاده از اره ی آهنبر انجام خواهید داد.حداکثر قطر این شیارها یک سوم قطر لوله خواهد بود و بین هر دو شیار باید نیم سانتیمتر فاصله باشد.در زیر تعدادی از تصاویر مخزنهای خیسانده/جداساز با شبکه های جداکننده ی مختلف آورده شده که توسط آبجوسازان خانگی  مختلف طراحی شده است .این کاملاً به ذوق و ابتکار شما بستگی دارد (و البته به وقت و بودجه!) که چه طرحی برای خود پیاده کنید.اگر کارکرد را درک کرده باشید و اصول را رعایت کنید ،می توانید مخزن منحصر به فرد خود را طراحی و بسازید.

copper1 IMG_1557 MashTun-e manifold DSC00509 1_tun 417WR0500GL._SL500_SS500_ lauter_tun2 C360_2012-06-13-14-01-061-300x225 images (1) images (2)

Comments are closed