ساخت خنک کننده

خنک کننده ی حریره Wort Chiller

wort-chiller

سرد کردن سریع حریره پس از پخت،یکی از موضاعات مهمی است که باید مورد توجه آبجوساز قرار بگیرد.چراکه رابطه ی مستقیمی با کیفیت یا حتی سرنوشت آبجو دارد.حریره ی داغ بسیار مستعد آلوده شدن توسط انواع باکتری ها و مخمرهای وحشی است.هرچه سریعتر آن را خنک کنیم،خطر آلودگی را کاهش داده ایم.از طرفی با سریع سرد کردن حریره می توانیم به طور مؤثر تری باعث ته نشین شدن املاح پروتئینی معلق در مایع شویم(شکست سرد) و در نتیجه آبجوی شفاف تری خواهیم داشت.همچنین،سریعتر خنک شدن حریره باعث می شود که مقدار کمتری ترکیبات بد بو و بد طعم مانند دی متیل سولفید در حریره به وجود آید و در نتیجه آبجوی خوش طعم تری خواهیم داشت.
هنگامی که کل حجم آبجو در دیگ پخته می شود،یعنی در آبجوسازی با کل دانه ی مالت،ضرورت استفاده از ابزار خنک کننده بیشتر احساس می شود.چراکه در آبجوسازی با عصاره ی مالت،ما حداکثر دو سوم حجم آبجو را می پزیم و در نتیجه خنک کردن آن در وان آب و یخ امکان پذیر است و تازه مابقی حجم آبجو هم به صورت آب سرد به حریره اضافه می شود که خود باعث کاهش دمای آن می شود.ولی اگر بخواهیم این کار را با بیست لیتر حریره ی داغ انجام دهیم،زمان خیلی زیادی طول می کشد و از آب سرد هم برای اضافه کردن خبری نیست.
در آبجوسازی خانگی از چند نوع خنک کننده استفاده می شود که معمولترین آنها یا به سیستم شناوری (Immersion Chillers)هستند، یا به صورت جریان معکوس(Counterflow Chillers)

خنک کننده ی جریان معکوس خنک کننده ی شناور

ساده ترین خنک کننده شامل یک لوله ی مارپیچ ساده است که در دیگ حریره ی داغ غوطه ور شده و با عبور دادن جریان آب سرد از خلال حریره،دمای آن را در مدت کوتاهی کاهش می دهد.
در سیستم جریان معکوس،یک لوله ی معمولاً مسی از میان یک غلاف یا شلنگ ضخیم تر معمولاً پلاستیکی عبور داده شده است.حریره ی داغ از خلال لوله ی مسی جریان می یابد.درحالیکه آب سرد در جهت مخالف آن و از اطراف این لوله ی مسی جریان پیدا می کند.بازدهی این سیستم از سیستم شناوری کمی بیشتر است ولی ساخت این خنک کننده مشگل تر است و آدم فنی تر و ابزار بیشتر می خواهد.
در اینجا ما با روش ساخت یک خنک کننده ی ساده آشنا می شویم
دستور ساخت لوله ی مارپیچ خنک کننده
جنس این لوله ی مارپیچ معمولاً از مس انتخاب می شود چون علاوه بر این که رسانای گرمایی خوبی است،قیمت مناسبی هم دارد.ولی از فلزات دیگر مانند استیل یا حتی آلومینیوم هم برای اینکار می توان استفاده نمود.به طور معمول از لوله ی مسی نرم به قطر ۱۰ تا ۱۳ میلیمتر(۸/۳ تا ۲/۱ اینچ) استفاده می شود و طول لوله هم بستگی به حجم آبجو و اندازه ی دیگ پخت دارد و معمولاً برای ۲۰ تا ۳۰ لیتر آبجو از ۷ تا ۱۰ متر لوله ی مسی استفاده می شود.tubing01

 

ساخت یک لوله ی مسی به نظر ساده می آید ولی اگر دقت نکنید خیلی راحت لوله دچار شکستگی و فرورفتگی می شود و مجبور می شوید آن تکه را برش دهید.اگر کارگاهی سراغ دارید یا شخص فنی ای را می شناسید که ابزار حرفه ای خم کردن لوله دارد ،بهتر است از او کمک بخواهید تا هم نتیجه ی کار شکیل تر باشد و هم به دردسر نیفتید.ولی اگر خودتان هم بخواهید این کار را انجام دهید،با کمی حوصله می توانید خنک کننده ی خوبی درست کنید.پرس وجو کنید ببنید اطرافیانتان شاید فنر لوله خم کن یا خم کن دستی داشته باشند که می توانید از آنها غرض بگیرید.

DSCF1332 CIMG0012

اصولی که باید درنظر گرفته شود اینها هستند:
– قطر مارپیچ بستگی به قطر دیگ پخت شما دارد ولی باید اندازه ای را در نظر بگیرید که وقتی خنک کننده را وارد دیگ کردید از اطراف با بدنه ی دیگ حداقل ۵ سانتیمتر فاصله داشته باشد.یعنی اگر قطر دیگ شما ۴۰ سانتیمتر است،قطر مارپیچ نباید از ۳۰ سانتیمتر بیشتر باشد.
– ابتدا و انتهای لوله ی مارپیچ باید ضمن اینکه از سطح دیگ بالاتر قرار می گیرد،به شکل ۹۰ درجه خم شده و به اندازه ی کافی از دیگ خارج شود تا اگر از ناحیه ی اتصالات شلنگ آب نشتی داشت داخل حریره نریزد.هنگام مارپیچ کردن لوله باید به این نکته توجه کنید که انتهای پایینی مارپیچ قرار است خم شده و به بالا بر گردد و آنگاه به همراه ابتدای لوله دوباره به سمت خارج دیگ خم شود پس باید مقدار بیشتری از اول لوله را به نسبت آخر لوله (که سر مارپیچ میشود) آزاد بگذارید.

وسایل لازم

DSCF1321
لوله ی مسی به قطر ۱۰ میلیمتر و به طول ۹ متر
شلنگ پلاستیکی به قطر ۱۰ میلیمتر و به طول ۴ تا ۸ متر(بسته به فاصله تا شیر آب)
بست فلزی کوچک ۳ عدد
تبدیل مناسب برای اتصال به شیر آب ۱ عدد
فنر لوله خم کن یا خم کن لوله ی مسی(اختیاری)

خم کردن با فنر لوله خم کن بست پیچی تبدیل شیر آب خم کردن لوله ی مسیDSCF1328_edited

ابتدا یک جسم استوانه ای مناسب پیدا کنید که وقتی درون دیگ شما قرار می گیرد از اطراف حدود ۶ سانتی متری فضا داشته باشد.قرار است لوله ی مسیDSCF1322 را دور این استوانه بپیچانیم.اگر فنر خم کن داشته باشید کارتان برای خم کردن دو سر لوله راحتتر خواهد بود و احتمال شکستگی و تو رفتگی لوله هم کمتر می شود.مقدار ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر(بسته به ارتفاع دیگ) را آزاد گذاشته و مابقی را به آرامی دور استوانه بپیچانید.به آخر هم که رسیدید باز حدود ۳۰ سانتیمتر را آزاد بگذارید.حالا باید انتهای پائینی مارپیچ را خم کرده و به سمت بالا بیاورید و دوباره ۹۰ درجه به سمت بیرون خم کنید.سر بالایی مارپیچ را هم به همین شکل با پایینی مماس می کنید.دقت کنید که سخت ترین قسمت کار همین خم کردن لوله است و اگر ابزار خم کن ندارید باید احتیاط کنید.لازم نیست زیاد هم به فکر زیبایی شناسی باشید و بیشتر به جنبه ی کاربردی قضیه فکر کنید.انتهای لوله را، هم می توانید از داخل مارپیچ به سمت بالا بیاورید و هم از خارج آن که در این حالت باید با گیره یا یک تکه سیم مسی آن را به لبه ی بالایی مارپیچ مهار کنید.یا اگر امکان جوش دادن دارید که با چند خال جوش می توانید شکل مارپیچ را ثابت کنید.اگر در جریان کار جایی از لوله DSCF1333دچار تورفتگی زیاد شد باید آنرا برش دهید وگرنه در جریان آب اختلال ایجاد میکند و بازدهی خنک کردن پایین می آید.بسته به اینکه دیگ پخت شما چقدر از منبع آب و خروجی آب فاصله دارد،شیلنگ پلاستیکی را به دوقسمت تقسیم کرده و با استفاده از بستهای پیچی به دوسر خنک کننده وصل کنید.لوله ی پایینی را به شیلنگ آب سرد و لوله ی بالایی را به شلنگ آب خروجی وصل کنید.بسته به نوع شیر آبی که دارید از یک تبدیل مناسب برای نصب بر سر شلنگ ورودی آب سرد استفاده کنید.کار تقریباً تمام است و می ماند تمیز کردن و احیاناً امتحان کردن خنک کننده.برای اینکه سطح لوله ی مسی درخشان شود و از طرفی توان خنک کنندگی آن را هم بفهمید،می توانید از محلول آب و سرکه در دیگ خود استفاده کنید.۲ لیتر سرکه را با مقدار دلخواه آب مخلوط کرده و درحالیکه خنک کننده درون آن قرار دارد دیگ را به جوش بیاورید و پس از چند دقیقه آن را خنک کنید.زمان بگیرید که چقدر طول می کشد تا به زیر ۲۱ درجه ی سانتیگراد برسد.شما با این خنک کننده ی ساده قادر خواهید بود ۲۰ لیتر حریره ی داغ را در کمتر از نیم ساعت به دمای مخمرزنی برسانید.از وان آب و یخ هم به طور همزمان میتوانید استفاده کنید تا این زمان بازهم کمتر شود.حتی برخی آبجوسازان خانگی از دو لوله ی خنک کننده استفاده می کنند؛یکی را در وان آب و یخ میگذارند تا اول جریان آب را سردتر کند و خنک کننده ی بعدی را به لوله های آن متصل کرده و وارد دیگ پخت میکنند.

DSCF1332 DSCF1333 DSCF1337

 

Comments are closed